Yaşamın bazı dönemlerinde üzgün, isteksiz ya da umutsuz hissedebiliriz. Gündelik dilde bu yaşantılar için “depresyondayım” denebilse de üzüntü ile depresyon aynı şey değildir. Depresyon, kişinin duygularını, düşüncelerini ve günlük yaşamını etkileyebilen ruhsal bir rahatsızlıktır.
Süren çökkünlük, daha önce ilgi duyulan şeylerden zevk alamama, enerji kaybı, uyku ve iştahta değişiklikler ya da odaklanma güçlüğü depresyonda görülebilir. Her kişi aynı belirtileri yaşamaz. Değerlendirmede belirtilerin ne kadar sürdüğü, şiddeti ve günlük yaşama etkisi birlikte ele alınır; tek bir duyguya veya belirti listesine bakarak tanı konulamaz.
Depresyonun gelişiminde psikolojik, biyolojik, genetik ve toplumsal etkenler rol oynayabilir. İşsizlik, ayrılık, yas ya da başka zorlayıcı yaşantılar bu çerçevenin bir parçası olabilir; ancak tek bir yaşam olayı bütün açıklamayı sunmaz.
“O da benzer bir şey yaşadı ama bu kadar etkilenmedi” düşüncesi, aynı olayın herkes için aynı anlama geldiğini varsayar. Oysa bir kişinin, işin, yaşanılan yerin ya da bir hayalin kaybı farklı bağlara ve beklentilere dokunur. Kaybedilenin yaşamımızda tuttuğu yer dışarıdan bütünüyle görünmeyebilir.
Freud’un Yas ve Melankoli metni, kayıpları kişinin iç dünyasındaki bağlar ve kendisine bakışıyla birlikte ele alan tarihsel bir psikanalitik yorum sunar. Buradaki melankoli kavramı güncel depresyon tanısıyla birebir eş tutulamaz. Bu bakış kaybın kişisel anlamını düşünmeye alan açar; her depresyonun nedenini açıklayan bir kural değildir.
Yas ile depresyon farklı yaşantılardır ve birlikte de bulunabilirler. Bir kayıp yaşamış olmak depresyonu tek başına göstermez; yaşanan güçlüklerin yalnızca “yas” diye geçiştirilmesi de kişinin ihtiyaçlarını görünmez kılabilir.
Deneyimi anlamak, hem “Neler yaşıyorum?” hem de “Bunlar benim yaşamımda neye dokunuyor?” sorularına yer vermeyi gerektirir. Yaşadığınız güçlükler sürüyor veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek, durumunuzun bütün olarak değerlendirilmesini sağlar.
Kaynaklar
Düşünmeye bir ara.